Welke dieren kan je zien in het gemeentehuis van Vorst?
Jean-Baptiste Dewin neemt een bijzondere plaats in binnen de Brusselse architectuur rond de eeuwwisseling. Hij wordt vaak geassocieerd met de art nouveau, maar zijn werk laat zich niet makkelijk in één stijl vangen. Wat Dewin vooral onderscheidt, is zijn consequente en verhalende gebruik van dieren- en plantenmotieven als integraal onderdeel van de architectuur. Decoratie is bij hem geen toevoeging achteraf, maar een dragend element van het ontwerp.
Dewin (1872–1942) werkte in een periode waarin Brussel sterk veranderde en waarin architecten experimenteerden met nieuwe vormen, materialen en symboliek. In tegenstelling tot tijdgenoten als Victor Horta, die de natuur abstraheerde tot vloeiende lijnen en structuren, koos Dewin vaker voor herkenbare, figuratieve motieven. Planten, bloemen, vogels en andere dieren verschijnen expliciet in gevels, reliëfs, mozaïeken en smeedwerk. Ze geven zijn gebouwen een bijna verhalend karakter en maken ze tegelijk toegankelijk en eigenzinnig.
Zijn eigen woning is een helder voorbeeld van die aanpak. Het huis fungeerde niet alleen als woonplek, maar ook als persoonlijk manifest. De gevel is rijk gedecoreerd met natuurmotieven die niet zomaar esthetisch zijn, maar verwijzen naar groei, leven en harmonie. Planten slingeren zich over gevelvlakken, dieren duiken op in sculpturale details en zorgen voor speelse accenten. De architectuur straalt hierdoor geen strenge monumentaliteit uit, maar eerder een warme, bijna huiselijke expressie. Dewin toont hier hoe ornament en architectuur één geheel kunnen vormen, zonder dat het decoratieve overheerst.
Een totaal andere schaal, maar met een vergelijkbare beeldtaal, vinden we in het gemeentehuis van Vorst. Dit gebouw is monumentaal en civiek van aard, maar Dewin verzacht die monumentaliteit door een rijke decoratie geïnspireerd op flora en fauna. In het beeldhouwwerk en de ornamentiek keren plantenmotieven terug die verwijzen naar vruchtbaarheid, stabiliteit en verbondenheid met de natuur. Ook dierenfiguren worden ingezet, niet als louter versiering, maar als symbolische dragers van betekenis, passend bij de publieke functie van het gebouw.
Wat opvalt in het gemeentehuis is hoe Dewin natuurmotieven gebruikt om orde en structuur te ondersteunen. Ze volgen het ritme van de gevel, markeren ingangen of benadrukken belangrijke architecturale onderdelen. Zo ontstaat een spanningsveld tussen rationaliteit en verbeelding, tussen publieke representatie en poëtische detailwerking.
Het werk van Jean-Baptiste Dewin toont hoe natuur in architectuur meer kan zijn dan inspiratie alleen. Door dieren en planten expliciet aanwezig te maken, gaf hij zijn gebouwen een herkenbare identiteit en een sterke symbolische lading. In Brussel vormen zijn realisaties een subtiel maar overtuigend alternatief voor de meer bekende art nouveau, waarin decoratie niet verdwijnt in abstractie, maar spreekt in beelden die iedereen kan lezen.
