De Observatoriumwijk te Ukkel: architectuur tussen hemel en aarde

Tussen 1870 en 1914 begon de ontwikkeling van de Observatoriumwijk, hoog op het Sint-Jobplateau, als een groene buitenwijk van Brussel. In deze periode verrezen vooral landhuizen in Engelse ‘cottage’-stijl, gekenmerkt door overhangende daken, veelhoekige grondplannen en een rijk gebruik van hout, waardoor een pittoresk en gevarieerd straatbeeld ontstond. De wijk in Ukkel was bedoeld als toevluchtsoord voor de Brusselse elite, waar rust en ruimte hand in hand gingen met verfijnde architectuur. Terwijl andere wijken in Brussel in diezelfde periode bruiste van de art nouveau, vinden we in de Observatoriumwijk subtiele sporen van deze stijl terug, zoals in de villa Frison van Victor Horta.

Koninklijke Sterrenwacht

Naast de vroege villa’s weerspiegelt de wijk ook de opkomst van art deco en modernistische architectuur. Grote Belgische architecten zoals Henry Van de Velde, Adrien Blomme en Victor Dirickx lieten hun stempel achter, waarbij ze nieuwe materialen en strakke lijnen introduceerden zonder de groene context te verstoren. Een bijzondere blikvanger is de Koninklijke Sterrenwacht van België, opgericht door Alphonse Quetelet en ontworpen door Octave Van Rysselberghe, die de wetenschappelijke ambities van de wijk illustreert. De straten en lanen zijn zo aangelegd dat de architectuur optimaal tot haar recht komt.

Vandaag combineert de Observatoriumwijk historische charme met hedendaagse architectuur. Realisaties van architecten zoals André Jacqmain, Albert Bontridder en Jacques Dupuis voegen nieuwe accenten toe aan een wijk waar traditionele en eigentijdse architectuur elkaar ontmoeten. Tijdens deze begeleide wandeling ontdek je hoe de wijk zich door de decennia heen ontwikkelde, hoe stedenbouw en architectuur samen een harmonisch geheel vormden, en hoe de Observatoriumwijk tot vandaag een voorbeeld blijft van een doordachte stedelijke uitbreiding met oog voor schoonheid, functie en groen.